Ponad 445 mln zł na kulturę – rusza IV edycja Funduszy Norweskich …
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłosiło szczegóły nowej odsłony programu „Kultura”, finansowanego ze środków Mechanizmu Finansowego EOG oraz Funduszy Norweskich. Do rozdysponowania jest rekordowa kwota ponad 106 mln euro (ok. 446 mln zł), co stanowi wzrost o 1/5 w porównaniu do poprzedniego naboru.
Harmonogram i główne cele
Według zapowiedzi wiceministra Marka Krawczyka, pierwsze konkursy wystartują na przełomie drugiego i trzeciego kwartału 2026 roku. Realizacja konkretnych projektów rozpocznie się natomiast w 2027 roku.
Głównym założeniem tej edycji jest:
zwiększenie aktywności obywateli w życiu kulturalnym,
ochrona lokalnego dziedzictwa,
wspieranie różnorodności artystycznej,
budowanie spójności społecznej i odporności na współczesne kryzysy (w tym klimatyczne).
Szczególny nacisk położono na wsparcie małych i średnich miast ( do 500 tys. mieszkańców) oraz lokalnych ośrodków kultury.
Dwa filary wsparcia
Program został podzielony na dwa główne obszary tematyczne:
1. Dziedzictwo kulturowe i lokalne wspólnoty (budżet: ok. 270 mln zł)
Dla kogo: Samorządy, NGO oraz instytucje kultury w miastach poniżej 500 tys. mieszkańców.
Na co: Modernizacja i adaptacja zabytków na cele kulturalne.
Ważne: Minimum 25% środków musi zostać przeznaczone na tzw. „projekty miękkie” (np. promocja ginących zawodów, praca ze społecznością, ochrona tradycji).
Kwoty: Dotacje od 1 mln do 3,5 mln euro (do 85% kosztów). Nabór potrwa 5 miesięcy.
2. Lokalna scena artystyczna i profesjonalizacja (budżet: ok. 67,5 mln zł)
Dla kogo: Samorządy, instytucje publiczne, NGO, szkoły artystyczne oraz sektora MŚP w kulturze.
Na co: Festiwale, wystawy, szkolenia, rezydencje artystyczne oraz rozwój kompetencji cyfrowych.
Wymóg: Obowiązkowa współpraca z partnerami z Norwegii, Islandii lub Liechtensteinu.
Kwoty: Dotacje od 100 tys. do 500 tys. euro. Pierwszy z trzech naborów ruszy już w czerwcu br.
Projekty strategiczne
Oprócz konkursów, resort zaplanował cztery duże inicjatywy o charakterze ogólnokrajowym:
Polskie Stolice Kultury 2026-2028 (3 mln euro).
Ochrona dziedzictwa żydowskiego (ponad 11 mln euro) – realizowana przez Muzeum POLIN.
HeritoLab (1,8 mln euro) – pilotaż z zakresu profilaktyki konserwatorskiej.
Biblioteka dla lokalnych społeczności (2 mln euro) – stworzenie 16 regionalnych centrów wiedzy i walki z dezinformacją.
Program powstał w ścisłej współpracy z partnerami zagranicznymi, w tym Norweską Radą Sztuki oraz Islandzkim Centrum Badań.
