Wsparcie polskiej kultury z Funduszy Norweskich i Mechanizmu Finansowego EOG
Jak wynika z doniesień Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, rusza IV edycja programu „Kultura”, finansowanego ze środków Mechanizmu Finansowego EOG oraz Funduszy Norweskich. Do rozdysponowania jest rekordowa kwota ponad 106 mln euro, co w przeliczeniu daje około 446 mln zł. Oznacza to wzrost budżetu o jedną piątą w porównaniu do poprzedniego naboru.
Harmonogram naborów i główne cele programu
Według zapowiedzi wiceministra Marka Krawczyka, uruchomienie pierwszych konkursów zaplanowano na przełome drugiego i trzeciego kwartału 2026 roku. Z kolei realizacja konkretnych projektów ma rozpocząć się w 2027 roku.
Głównymi założeniami nadchodzącej edycji są ochrona lokalnego dziedzictwa, zwiększenie aktywności obywateli w życiu kulturalnym, wspieranie różnorodności artystycznej, a także budowanie spójności społecznej i odporności na współczesne kryzysy, w tym klimatyczne. W ramach działań szczególny nacisk zostanie położony na wsparcie lokalnych ośrodków kultury oraz małych i średnich miast liczących do 500 tysięcy mieszkańców.
Dwa filary wsparcia finansowego
Filar I: Dziedzictwo kulturowe i lokalne wspólnoty
Na pierwszy obszar tematyczny przeznaczono budżet w wysokości około 270 mln zł. O środki te mogą ubiegać się samorządy, organizacje pozarządowe oraz instytucje kultury z miast poniżej 500 tys. mieszkańców. Dofinansowanie jest przeznaczone na modernizację i adaptację zabytków na cele kulturalne. Zgodnie z wytycznymi, minimum 25% przyznanych środków musi zostać przeznaczone na tzw. „projekty miękkie”, do których należą praca ze społecznością, ochrona tradycji czy promocja ginących zawodów. Dotacje wynoszą od 1 mln do 3,5 mln euro i mogą pokryć do 85% kosztów. Nabór wniosków ma trwać 5 miesięcy.
Filar II: Lokalna scena artystyczna i profesjonalizacja
Budżet drugiego filaru wynosi około 67,5 mln zł. O środki mogą ubiegać się samorządy, instytucje publiczne, NGO, szkoły artystyczne oraz podmioty z sektora MŚP w kulturze. Pieniądze można przeznaczyć na organizację festiwali, wystaw, szkoleń, rezydencji artystycznych oraz rozwój kompetencji cyfrowych. Warunkiem koniecznym jest nawiązanie współpracy z partnerami z Norwegii, Islandii lub Liechtensteinu. Pojedyncze dotacje wynoszą od 100 tys. do 500 tys. euro, a pierwszy z trzech naborów wystartuje w czerwcu bieżącego roku.
Inicjatywy strategiczne i współpraca międzynarodowa
W ramach programu zaplanowano realizację czterech dużych projektów strategicznych o charakterze ogólnokrajowym. Są to: Polskie Stolice Kultury 2026-2028 z budżetem 3 mln euro, ochrona dziedzictwa żydowskiego realizowana przez Muzeum POLIN o wartości ponad 11 mln euro, pilotażowy projekt HeritoLab z zakresu profilaktyki konserwatorskiej opiewający na 1,8 mln euro, a także projekt Biblioteka dla lokalnych społeczności z budżetem 2 mln euro, zakładający utworzenie 16 regionalnych centrów wiedzy i walki z dezinformacją.
Cały program powstał w ścisłej współpracy z partnerami zagranicznymi, w tym z Norweską Radą Sztuki oraz Islandzkim Centrum Badań.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jaka jest całkowita pula środków w IV edycji programu?
Do rozdysponowania przeznaczono ponad 106 mln euro, co stanowi równowartość około 446 mln zł.
Kiedy rozpoczną się konkursy i realizacja projektów?
Pierwsze konkursy wystartują na przełomie drugiego i trzeciego kwartału 2026 roku, a realizacja projektów rozpocznie się w 2027 roku. Wyjątkiem jest pierwszy nabór w ramach drugiego filaru, który rusza w czerwcu bieżącego roku.
Kto może ubiegać się o dofinansowanie z I filaru?
O wsparcie z I filaru mogą wnioskować samorządy, organizacje pozarządowe oraz instytucje kultury działające w miastach poniżej 500 tys. mieszkańców.
Jaki jest warunek konieczny do uzyskania dotacji w II filarze?
W przypadku II filaru wymogiem formalnym jest nawiązanie współpracy z partnerami z Norwegii, Islandii lub Liechtensteinu.
Jakie projekty strategiczne zaplanowało Ministerstwo?
Resort zaplanował cztery inicjatywy: Polskie Stolice Kultury 2026-2028, ochronę dziedzictwa żydowskiego (Muzeum POLIN), pilotaż profilaktyki konserwatorskiej HeritoLab oraz projekt Biblioteka dla lokalnych społeczności.
Czytaj również:
Rusza druga edycja programu Folk(od)nowa. Nawet 20 tys. zł na lokalne tradycje
Gmina Goleniów złożyła wniosek o ponad 2,4 mln zł na zadania z zakresu obrony cywilnej
Miliony z funduszy europejskich dla powiatu goleniowskiego – bez Gminy Goleniów
