Wstrząsający list do wiceburmistrz. „Systemowe patologie w goleniowskiej oświacie” …
Pismo skierowane do Magdalena Bauer-Styborska Zastępca Burmistrza Gminy i Miasta w Goleniowie
Dotyczy: pilna potrzeba przeprowadzenia kontroli w jednostkach oświatowych na terenie gminy – systemowe nieprawidłowości.
Szanowna Pani Burmistrz, zwracamy się do Pani z niniejszym pismem w imieniu grupy nauczycieli, rodziców i osób, które nie są związane z goleniowską oświatę, a którym leży na sercu stan goleniowskiej oświaty oraz właściwe gospodarowanie środkami publicznymi przeznaczanymi na jej funkcjonowanie.
Z niepokojem obserwujemy, że w wielu jednostkach oświatowych naszej gminy utrwaliły się praktyki, które nie tylko naruszają podstawowe zasady gospodarności i transparentności, ale również w sposób systemowy obniżają jakość pracy szkół i przedszkoli. Ich konsekwencje ponoszą codziennie zarówno uczniowie, jak i nauczyciele, a także budżet gminy.
Co równie niepokojące — w środowisku szkolnym panuje atmosfera strachu i milczenia. Wielu nauczycieli boi się publicznie zgłaszać problemy, w obawie przed utratą godzin dydaktycznych, które w praktyce są rozdysponowywane w sposób nieprzejrzysty, często na korzyść nauczycieli- emerytów lub osób z najbliższego otoczenia dyrekcji.
Mechanizm ten niszczy morale nauczycieli i zaburza normalne funkcjonowanie kadrowe szkół.
W związku z powyższym apelujemy do Pani Burmistrz o pilne podjęcie działań kontrolnych, które — naszym zdaniem — powinny objąć następujące obszary (opisane poniżej):
Zatrudnianie emerytów i brak przejrzystej rekrutacji
Problem masowego zatrudniania nauczycieli-emerytów narasta. Zdarza się, że nauczyciele przechodzą na emeryturę i niemal natychmiast (po 2-3 dniach) są zatrudniani ponownie, nierzadko po uprzednim otrzymaniu odprawy. Zjawisko to — niestety coraz powszechniejsze w naszej gminie — nie tylko budzi poważne wątpliwości etyczne, ale również negatywnie wpływa na sytuację młodych nauczycieli oraz na naturalny proces odnowy kadry pedagogicznej. Tymczasem dyrektorzy unikają publikowania otwartych ogłoszeń o pracę, zasłaniając się brakiem chętnych — co jest nieprawdą. W rzeczywistości nie prowadzi się rzetelnego i przejrzystego procesu rekrutacji, a etaty są z góry obsadzone osobami z kręgu dotychczasowych współpracowników. Wystarczy wysłać na adres mailowy placówki fikcyjnego maila z prośbą o pracę, aby zobaczyć, że nie ma odzewu (sprawdzone!).Skutkiem tego procederu jest systemowe ograniczanie dostępu do rynku pracy młodym nauczycielom. Młodzi pedagodzy, gotowi i chętni do pracy, nie mają możliwości ubiegać się o pełne etaty. Są zmuszeni do pracy w kilku szkołach na niepełnych etatach, co znacząco utrudnia im rozwój zawodowy i zniechęca do pozostania w oświacie. W konsekwencji coraz częściej całkowicie rezygnują z pracy w szkole, co pogłębia kryzys kadrowy.
Co ciekawe – nieliczni dyrektorzy doskonale sobie radzą z zatrudnianiem młodej kadry, a niektórzy niestety nie.
Obecna sytuacja nie sprzyja jakości edukacji ani długofalowemu rozwojowi szkół i przedszkoli w gminie. Brakuje też przejrzystości i równego dostępu do ofert pracy w placówkach oświatowych prowadzonych przez gminę. Uważamy, że jako organ prowadzący szkoły, gmina powinna zadbać o wdrożenie klarownych zasad zatrudniania nauczycieli, w tym obowiązku publikowania otwartych naborów oraz rzeczywistego uwzględniania młodej kadry w procesach rekrutacyjnych.
Brak obecności kadry kierowniczej w czasie pracy.
Pomimo formalnego istnienia rozbudowanej kadry kierowniczej (dyrektor + bardzo często po dwóch wicedyrektorów w wielu placówkach), regularnie zdarza się, że w godzinach pracy szkoły – trwania zajęć dydaktycznych, żaden z członków kadry kierowniczej nie jest obecny w placówce. Praktyki te dotyczą nie tylko okresów ferii i dni wolnych od zajęć dydaktycznych, lecz także zwykłych dni roboczych w czasie trwania zajęć szkolnych lub pracy przedszkola. W skrajnych przypadkach zdarzają się całe dni, w których placówka — przy pełnym funkcjonowaniu zajęć i obecności uczniów — nie ma na miejscu żadnego przedstawiciela kadry kierowniczej. Sytuacja ta jest niedopuszczalna z punktu widzenia odpowiedzialności za nadzór pedagogiczny i bezpieczeństwo uczniów. Brak fizycznej obecności kadry kierowniczej w szkole lub przedszkolu stwarza szczególnie poważne ryzyko w przypadku zaistnienia -sytuacji nagłej lub kryzysowej (wypadki, zachowania trudne uczniów, zagrożenie bezpieczeństwa), w których konieczna jest szybka i odpowiedzialna reakcja osoby uprawnionej do podejmowania decyzji i kierowania placówką.
Zbyt wysoka liczba godzin pracy świetlic w stosunku do realnych potrzeb.
W wielu szkołach funkcjonują świetlice zatrudniające więcej pracowników, niż jest to potrzebne — szczególnie w godzinach porannych, kiedy dzieci przebywają na zajęciach. Brak racjonalnego planowania pracy świetlic i niewłaściwe dostosowanie liczby pracowników do faktycznych potrzeb w poszczególnych godzinach dnia szkolnego prowadzi do nieefektywnego i niegospodarnego wydatkowania środków publicznych. Postulujemy przeprowadzenie niezależnych, kilkukrotnych kontroli faktycznej obecności dzieci w świetlicach oraz liczby zatrudnionych w tym czasie pracowników — nie tylko w oparciu o dokumentację wewnętrzną dostarczoną przez dyrektorów, a także ocenę zasadności zatrudniania określonej liczby nauczycieli świetlicy w kontekście faktycznych obciążeń pracą w różnych godzinach dnia (ze szczególnym uwzględnieniem godzin porannych i późno popołudniowych).
Tworzenie fikcyjnych grup zajęciowych.
W części placówek sztucznie generuje się dodatkowa grupy zajęciowe, przypisując do nich uczniów, którzy faktycznie w tych zajęciach nie uczestniczą. Działanie to prowadzi do zawyżania kosztów funkcjonowania szkoły i nie ma żadnego uzasadnienia pedagogicznego. Nadużycia w organizacji i finansowaniu dni otwartych oraz wydarzeń szkolnych Wydatki na organizację dni otwartych, festynów i tzw.” dni odkrzesłowionych” są w niektórych placówkach nieproporcjonalnie wysokie i nieadekwatne do skromnych środków, jakimi dysponuje szkoła na realizację podstawowych działań dydaktycznych. Konieczna jest szczegółowa analiza tych wydatków: ile kosztują, skąd są finansowane i jakie rzeczywiste korzyści przynoszą uczniom. W części przypadków są one organizowane głównie dla celów wizerunkowych, bez mierzalnych korzyści edukacyjnych dla uczniów.
Dublowanie wynagrodzeń w oddziałach przedszkolnych.
W niektórych przedszkolach oraz oddziałach przedszkolnych szkół podstawowych za jedną godzinę zajęć wynagrodzenie pobierają równocześnie dwaj nauczyciele (np. wychowawca i nauczyciel religii lub języka obcego), co jest nieefektywnym i nieuzasadnionym podwójnym finansowaniem tej samej godziny.
Nadużycia w wypłacaniu dodatków za współorganizowanie kształcenia specjalnego.
Dodatek za współorganizowanie kształcenia specjalnego jest w wielu przypadkach wypłacany nauczycielom pełniącym rolę czysto formalną. W praktyce nie uczestniczą oni w opracowywaniu dostosowań, nie przygotowują materiałów, nie współpracują realnie z nauczycielami prowadzącymi. Rzeczywisty ciężar pracy z uczniem z orzeczeniem spada na nauczyciela przedmiotowego i wychowawcy, którzy nie otrzymują stosownych dodatków i wsparcia. Wystarczy tylko przeanalizować jakiego rzędu są to kwoty, które gmina ponosi na wsparcie nauczycieli współorganizujących kształcenie specjalne, a jakie na pozostałych nauczycieli.
Brak przejrzystych zasad w przyznawania dodatków motywacyjnych i funkcyjnych dla dyrektorów i wicedyrektorów.
Od kilku lat obserwujemy w naszej gminie nieprzejrzyste i nieproporcjonalne praktyki w zakresie przyznawania dodatków funkcyjnych i motywacyjnych dla kadry kierowniczej — dyrektorów i wicedyrektorów szkół i przedszkoli. Choć zgodnie z przepisami prawa oświatowego oraz regulaminami wynagradzania dodatki motywacyjne mają służyć wynagradzaniu za szczególne osiągnięcia w pracy, zaangażowanie i działania wykraczające poza standardowe obowiązki służbówce, w praktyce sposób ich przyznawania budzi poważne wątpliwości. W wielu przypadkach dodatki motywacyjne przyznawane kadrze kierowniczej opierają się na efektach pracy całej szkoły lub przedszkola, które w rzeczywistości są wypracowywane w dużym stopniu przez nauczycieli bezpośrednio realizujących proces dydaktyczny i wychowawczy. Tymczasem nauczyciele ci — mimo wysokiego zaangażowania i wkładu w wyniki szkoły — często nie otrzymują żadnych dodatków motywacyjnych, bądź otrzymują je w symbolicznej wysokości.
Brak aktywności w pozyskiwaniu funduszy zewnętrznych.
Niepokojącym jest brak aktywności i zaangażowania kadry kierowniczej szkół i przedszkoli w inicjowanie i koordynowanie działań związanych z pozyskiwaniem funduszy zewnętrznych. Szkoły i przedszkola niemal w ogóle nie korzystają z możliwości pozyskiwania funduszy unijnych czy innych zewnętrznych źródeł finansowania. Jest to ogromna strata dla systemu oświaty w gminie i wymaga pilnej zmiany podejścia ze strony kadry kierowniczej. Brak systemowego podejścia do pozyskiwania funduszy zewnętrznych jest poważnym uchybieniem w zarządzaniu publiczną siecią oświatową, szczególnie w dobie kurczących się środków budżetowych i rosnących wyzwań edukacyjnych.
Wnioski:
W związku z przedstawionymi powyżej nieprawidłowościami i mechanizmami budzącymi poważne wątpliwości co do legalności, gospodarności i transparentności zarządzania jednostkami oświatowymi w Gminie Goleniów, wnosimy o:
1. Niezwłoczne przeprowadzenie kompleksowej, rzetelnej i niezależnej kontroli we wszystkich szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Gminę Goleniów, obejmującej opisane w niniejszym piśmie obszary:
– zatrudnianie nauczycieli-emerytów i procedury rekrutacyjne,
– obecność i nadzór kadry kierowniczej w godzinach pracy,
– organizację i finansowanie pracy świetlic szkolnych,
– tworzenie fikcyjnych grup zajęciowych,
– organizację i finansowanie wydarzeń szkolnych (dni otwarte, festyny itp.),
– dublowanie wynagrodzeń w oddziałach przedszkolnych,
– przyznawanie i rozliczanie dodatków za współorganizowanie kształcenia specjalnego,
– przyznawanie dodatków funkcyjnych i motywacyjnych dla dyrektorów i wicedyrektorów,
– aktywność placówek w pozyskiwaniu funduszy zewnętrznych.
2. Przygotowanie publicznie dostępnego raportu z przeprowadzonej kontroli, wraz z opisem stwierdzonych nieprawidłowości i rekomendacjami działań naprawczych.
3. Wdrożenie procedur zapewniających przejrzystość i zgodność z prawem w zakresie:
– zatrudniania nauczycieli (obowiązek publikowania ogłoszeń o wolnych etatach),
– przyznawania dodatków funkcyjnych i motywacyjnych (jasne i jawne kryteria),
– tworzenia i finansowania zajęć dodatkowych i grup zajęciowych.
– organizacji i rozliczania wydarzeń szkolnych,
– zatrudniania kadry świetlicowej oraz nauczycieli w przedszkolach i oddziałach przedszkolnych.
4. Wprowadzenie monitoringu systemowego aktywności szkół i przedszkoli w zakresie pozyskiwania funduszy zewnętrznych i wspieranie dyrektorów w rozwoju kompetencji w tym obszarze (szkolenia, zespoły' ds. projektów).
5. Zobowiązanie dyrektorów do realnego zapewnienia stałego nadzoru pedagogicznego i organizacyjnego w szkołach i przedszkolach w godzinach pracy placówek.
6. Zapewnienie równych szans zawodowych dla młodych nauczycieli poprzez wdrożenie polityki kadrowej sprzyjającej odnowie kadry pedagogicznej i ograniczającej patologie związane z blokowaniem etatów.
Podkreślamy, że oczekujemy od Gminy działań rzeczywistych i skutecznych, nie zaś kontroli o charakterze pozorowanym.
Skala sygnalizowanych problemów jest znacząca i wymaga pilnej interwencji w interesie uczniów, nauczycieli oraz prawidłowego gospodarowania środkami publicznymi. Sprawy te są znane w środowisku szkolnym od lat, ale dotąd żadne realne mechanizmy kontroli nie zostały wdrożone. Czas to zmienić — w interesie uczniów, nauczycieli i mieszkańców naszej gminy.
Bardzo liczymy na podjęcie działań ze strony Pani Burmistrz.
Z wyrazami szacunku,
Grupa nauczycieli, rodziców i osób spoza oświaty, którzy — z uwagi na atmosferę panującą w goleniowskich szkołach i przedszkolach — nie mogą podpisać się z imienia i nazwiska, ale którym zależy na transparentności i prawidłowym funkcjonowaniu systemu oświaty w naszej gminie.
Do wiadomości:
Kamila Chilkiewicz – Piwowarska Redaktor Naczelna Portalu Informacyjnego Goleniów24.info
