Zmiany w przepisach od 2026 roku – kluczowe regulacje dla urzędów, szkół i obywateli
Początek 2026 roku przyniósł wprowadzenie szeregu nowych regulacji prawnych, które w praktyczny sposób wpływają na funkcjonowanie samorządów, szkół, urzędów oraz instytucji publicznych. Modyfikacje objęły m.in. komunikację urzędową, wymogi prawa budowlanego, zasady wynagradzania nauczycieli, funkcjonowanie funduszu sołeckiego, zasady języka urzędowego, zasady zaliczania stażu pracy oraz zamówienia publiczne.
System e-Doręczeń jako podstawowy standard komunikacji
Z dniem 1 stycznia 2026 roku zakończył się okres przejściowy związany z e-Doręczeniami. Zgodnie z nowymi regulacjami, system ten stał się podstawową formą elektronicznego doręczania pism pomiędzy administracją publiczną a obywatelami oraz przedsiębiorcami. Platforma ePUAP jest obecnie stosowana wyłącznie w przypadkach określonych w przepisach szczególnych.
Nowe obowiązki w procesie inwestycyjnym i prawie budowlanym
Od początku 2026 roku weszły w życie regulacje wynikające z przepisów o ochronie ludności i obronie cywilnej. W przypadku planowania budynków wielorodzinnych posiadających kondygnacje podziemne, inwestorzy są zobowiązani do uwzględnienia możliwości zorganizowania miejsc doraźnego schronienia.
Równolegle weszła w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która rozszerzyła zakres dokumentacji wymaganej przy wnioskowaniu o pozwolenie na budowę, co nakłada dodatkowe obowiązki formalne na inwestorów.
Zasady rozliczania godzin ponadwymiarowych nauczycieli
Według nowych przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2026 roku, nauczycielom przysługuje wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe również wtedy, gdy zajęcia nie odbyły się z przyczyn od nich niezależnych, o ile nauczyciele pozostawali w gotowości do ich realizacji. Dotyczy to m.in. wycieczek szkolnych, nieobecności ucznia objętego nauczaniem indywidualnym oraz innych zdarzeń leżących po stronie szkoły.
Doprecyzowaniu uległ także sposób obliczania pensum w tygodniach, w których w określone dni nie zaplanowano zajęć. Wybrane regulacje zastosowano wstecznie od 1 września 2025 roku, a spłata zaległych wynagrodzeń została wyznaczona do 6 lutego 2026 roku.
Zmiany w funduszu sołeckim i uprawnienia sołtysów
Nowelizacje ustaw samorządowych od 2026 roku przyznały przewodniczącym organów wykonawczych jednostek pomocniczych prawo do udziału w posiedzeniach komisji rady gminy (bez prawa głosu), obok dotychczasowego udziału w sesjach rady. Sołtysi uzyskali gwarancję ubezpieczenia w związku z wykonywaniem zadań zleconych przez gminę, w tym przy poborze podatków. Wójt otrzymał również możliwość upoważnienia sołtysa do zawierania określonych umów dotyczących mienia komunalnego, o ile przewiduje to statut gminy.
Modyfikacji uległa procedura wnioskowania o środki z funduszu sołeckiego – odrzucenie jednego zadania nie powoduje automatycznego odrzucenia całego wniosku, a termin na ponowne złożenie dokumentów wydłużono do 14 dni. Dopuszczono także możliwość powoływania młodzieżowych rad jednostek pomocniczych.
Zmiany w ortografii i reguły języka urzędowego
Od początku 2026 roku obowiązują nowe zasady ortografii i interpunkcji opracowane przez Radę Języka Polskiego. Zmiany obejmują pisownię nazw mieszkańców miast i wsi wielką literą oraz nowe reguły zapisu nazw obiektów w przestrzeni publicznej. Wprowadzono jednolite zasady zapisu nazw lokali usługowych i gastronomicznych oraz łączną pisownię cząstek takich jak „niby-” czy „quasi-”. Regulacje przewidują kilkugodzinny lub kilkuletni okres przejściowy (m.in. na egzaminach), a instytucje publiczne nie zostały zobowiązane do natychmiastowej wymiany tablic informacyjnych.
Nowe zasady ustalania stażu pracy
Nowelizacja Kodeksu pracy rozszerzyła katalog okresów uwzględnianych przy wyliczaniu stażu pracy. Od 2026 roku zalicza się do niego m.in. okresy wykonywania umów zlecenia, prowadzenia działalności gospodarczej, współpracy przy niej oraz udokumentowanej pracy zarobkowej za granicą. Pracownicy mają prawo wnioskować o ponowne przeliczenie stażu.
Dla jednostek sektora finansów publicznych regulacje te obowiązują od 1 stycznia 2026 roku, natomiast dla pozostałych pracodawców – po upływie sześciu miesięcy od ogłoszenia ustawy.
Nowe progi w zamówieniach publicznych
Od początku 2026 roku próg stosowania ustawy o zamówieniach publicznych został podniesiony do 170 tys. zł. Zaktualizowane zostały także progi unijne poprzez przyjęcie nowego kursu euro do ich przeliczania. Zmiany dotyczą zamówień klasycznych, sektorowych oraz zamówień w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Od kiedy system e-Doręczeń stał się podstawową formą doręczeń?
Okres przejściowy zakończył się 1 stycznia 2026 roku i od tego dnia e-Doręczenia stanowią podstawowy standard komunikacji pomiędzy administracją publiczną a obywatelami i przedsiębiorcami.
Jakie nowe obowiązki nałożono na inwestorów w prawie budowlanym od 2026 roku?
Inwestorzy wznoszący budynki wielorodzinne z kondygnacjami podziemnymi muszą uwzględniać możliwość zorganizowania miejsc doraźnego schronienia. Zwiększył się również zakres dokumentacji wymaganej do uzyskania pozwolenia na budowę.
Kiedy nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, które się nie odbyły?
Wynagrodzenie przysługuje wtedy, gdy zajęcia nie odbyły się z przyczyn niezależnych od nauczyciela (np. wycieczka szkolna, nieobecność ucznia na nauczaniu indywidualnym), pod warunkiem że pozostawał on w gotowości do pracy.
Jak od 2026 roku przebiega rozpatrywanie wniosków o fundusz sołecki?
Odrzucenie pojedynczego zadania nie oznacza odrzucenia całego wniosku. Wnioskodawcy mają 14 dni na ponowne złożenie poprawionych dokumentów.
Jakie okresy są wliczane do stażu pracy na mocy znowelizowanego Kodeksu pracy?
Do stażu pracy wlicza się m.in. umowy zlecenia, okres prowadzenia działalności gospodarczej i współpracy przy niej, a także udokumentowaną pracę zarobkową wykonywaną za granicą.
Ile wynosi nowy próg stosowania ustawy o zamówieniach publicznych?
Od początku 2026 roku próg stosowania przepisów o zamówieniach publicznych wynosi 170 tysięcy złotych.
Czy urzędy muszą od razu wymienić tablice informacyjne po zmianach w ortografii?
Nie, przepis obyczajowy i przejściowy nie zobowiązuje instytucji publicznych do natychmiastowej wymiany istniejących tablic informacyjnych.
Czytaj również:
Sytuacja w urzędzie gminy Goleniów. Zmiany i kulisy w 2026 roku
Gmina Goleniów planuje wydawać gazetę za publiczne pieniądze. Nowa era propagandy?
