Szkoła po nowemu od 2026 roku. MEN zapowiada największą reformę od lat …
Ministerstwo Edukacji Narodowej zapowiada największą od lat reformę polskiego systemu oświaty. Zmiany mają wejść w życie od 1 września 2026 roku i obejmą wszystkie etapy edukacji – od przedszkola po szkoły ponadpodstawowe. Reforma zakłada wprowadzenie nowej podstawy programowej, zmienione podejście do nauczania oraz większy nacisk na praktyczne umiejętności uczniów.
Etapy wdrażania reformy
Zgodnie z planem resortu edukacji, reforma zostanie wprowadzona etapami. Od września 2026 roku nowe podstawy programowe zaczną obowiązywać w przedszkolach oraz w klasach I i IV szkół podstawowych. Rok później zmiany obejmą pierwsze klasy szkół ponadpodstawowych, w tym liceów, techników i szkół branżowych I stopnia. Finalny etap zaplanowano na rok szkolny 2029/2030, kiedy nowy system edukacji dotrze do ostatnich klas szkół branżowych II stopnia.
W efekcie, nowy egzamin ósmoklasisty i matura według zreformowanych zasad zostaną przeprowadzone odpowiednio w latach 2031 i 2032.
Profil absolwenta – filar reformy
Centralnym elementem reformy jest tzw. „Profil absolwenta”, który określa, jakie efekty powinni osiągnąć uczniowie kończący dany etap edukacyjny. MEN definiuje go poprzez trzy filary: wiedzę, kompetencje i sprawczość. Oznacza to odejście od nauczania encyklopedycznego na rzecz umiejętności praktycznych, krytycznego myślenia, samodzielności i pracy zespołowej.
– Szkoła ma uczyć rozumienia świata, ale też działania w nim – mówiła minister Barbara Nowacka, zapowiadając reformę.
Nowa podstawa programowa
Projekt zakłada stworzenie zupełnie nowej podstawy programowej, opartej na efektach uczenia się. Będzie ona sformułowana językiem celów i doświadczeń edukacyjnych, co ułatwi diagnozowanie postępów uczniów i przygotowywanie testów. Reforma przewiduje także większą elastyczność w planach nauczania – szkoły otrzymają możliwość realizacji zajęć fakultatywnych z własną podstawą programową. Takie zajęcia będą oceniane, lecz nie będą miały wpływu na promocję ucznia.
Wśród nowych przedmiotów znajdzie się edukacja zdrowotna – obowiązkowa od IV klasy szkoły podstawowej oraz edukacja obywatelska, która ma być wprowadzona w szkołach średnich od roku szkolnego 2025/2026.
Zmiany organizacyjne i legislacyjne
W ramach reformy zmienione zostaną również ustawy: Prawo oświatowe, ustawa o systemie oświaty, Karta Nauczyciela oraz ustawa o Systemie Informacji Oświatowej (SIO). Planowane są uproszczenia w procedurach administracyjnych i ograniczenie uprawnień kuratorów oświaty – m.in. zniesienie ich roli w opiniowaniu arkuszy organizacyjnych szkół.
Od 2026 roku egzamin ósmoklasisty zostanie przesunięty z maja na kwiecień, co ma ułatwić rekrutację do szkół średnich. Zlikwidowana zostanie także możliwość zdawania matury z łaciny jako języka obcego.
Konsultacje i monitoring
Reforma przygotowywana jest przy udziale szerokiego grona ekspertów, nauczycieli, samorządowców i organizacji pozarządowych. Powstała Rada ds. monitorowania reformy, która działa przy Instytucie Badań Edukacyjnych i koordynuje konsultacje społeczne. Zgodnie z zapowiedziami ministerstwa, celem jest „szkoła przyjazna i wymagająca”, która odpowiada na wyzwania współczesnego świata i lepiej przygotowuje uczniów do życia zawodowego i społecznego.
