Od e-Doręczeń po zamówienia publiczne. Najważniejsze zmiany w przepisach od 2026 roku …
Początek 2026 roku przyniósł szereg nowych regulacji, które w praktyczny sposób wpłyną na codzienne funkcjonowanie samorządów, szkół, urzędów oraz instytucji publicznych. Zmiany dotyczą m.in. komunikacji urzędowej, prawa budowlanego, zasad wynagradzania nauczycieli, funduszu sołeckiego, języka urzędowego oraz zamówień publicznych. Przedstawiamy przegląd najistotniejszych nowości.
Elektroniczne doręczenia jako standard
Z dniem 1 stycznia 2026 roku zakończył się okres przejściowy dotyczący e-Doręczeń. Od tego momentu system ten stał się podstawową formą elektronicznego doręczania pism pomiędzy administracją publiczną a obywatelami oraz przedsiębiorcami. Platforma ePUAP będzie wykorzystywana wyłącznie w przypadkach wskazanych w szczególnych przepisach.
Nowe obowiązki w budownictwie
Zmiany objęły również proces inwestycyjny. Od początku 2026 roku obowiązują nowe regulacje wynikające z przepisów o ochronie ludności i obronie cywilnej. W przypadku budynków wielorodzinnych z kondygnacjami podziemnymi inwestorzy muszą uwzględniać możliwość zorganizowania miejsc doraźnego schronienia.
Równolegle weszła w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która rozszerza zakres dokumentacji wymaganej przy ubieganiu się o pozwolenie na budowę. Oznacza to dodatkowe obowiązki formalne po stronie inwestorów.
Korzystniejsze zasady rozliczania godzin ponadwymiarowych nauczycieli
Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące wynagradzania nauczycieli za godziny ponadwymiarowe. Zgodnie z nimi wynagrodzenie przysługuje również w sytuacjach, gdy zajęcia nie odbyły się z przyczyn niezależnych od nauczyciela, pod warunkiem że pozostawał on w gotowości do ich realizacji. Dotyczy to m.in. wycieczek szkolnych, nieobecności ucznia objętego nauczaniem indywidualnym czy innych zdarzeń leżących po stronie szkoły.
Doprecyzowano także sposób obliczania pensum, tak aby obejmował tygodnie, w których nie zaplanowano nauczycielowi zajęć w określone dni. Część przepisów ma zastosowanie wstecz – od 1 września 2025 roku – a zaległe wynagrodzenia mają zostać wypłacone do 6 lutego 2026 roku.
Fundusz sołecki i wzmocnienie roli sołtysów
Nowelizacje ustaw samorządowych wprowadziły istotne zmiany dotyczące funduszu sołeckiego oraz pozycji sołtysów. Od 2026 roku przewodniczący organów wykonawczych jednostek pomocniczych mogą uczestniczyć nie tylko w sesjach rady gminy, ale również w posiedzeniach jej komisji – bez prawa głosu.
Nowe przepisy gwarantują także sołtysom ubezpieczenie w związku z wykonywaniem zadań zleconych przez gminę, w tym poborem podatków. Wójt może dodatkowo upoważnić sołtysa do zawierania określonych umów dotyczących mienia komunalnego, o ile przewiduje to statut gminy.
Zmiany objęły również procedurę składania wniosków o środki z funduszu sołeckiego. Odrzucenie jednego zadania nie oznacza już automatycznie odrzucenia całego wniosku, a termin na ponowne złożenie dokumentów został wydłużony do 14 dni. Ustawodawca dopuścił także możliwość powoływania młodzieżowych rad jednostek pomocniczych.
Nowe zasady języka urzędowego
Od początku 2026 roku zaczęły obowiązywać zmiany w ortografii i interpunkcji opracowane przez Rada Języka Polskiego. Nowe reguły obejmują m.in. pisownię nazw mieszkańców miast i wsi wielką literą oraz zmiany w zapisie nazw obiektów w przestrzeni publicznej.
Wprowadzono również jednolite zasady zapisu nazw lokali usługowych i gastronomicznych oraz łączną pisownię cząstek takich jak „niby-” czy „quasi-”. Przewidziano kilkuletni okres przejściowy – m.in. na egzaminach – a instytucje publiczne nie są zobowiązane do natychmiastowej wymiany tablic informacyjnych.
Szersze zasady liczenia stażu pracy
Nowelizacja Kodeksu pracy rozszerzyła katalog okresów wliczanych do stażu pracy. Od 2026 roku uwzględniane są m.in. umowy zlecenia, prowadzenie działalności gospodarczej, współpraca przy działalności, a także udokumentowana praca zarobkowa wykonywana za granicą. Pracownicy mogą wystąpić o ponowne przeliczenie swojego stażu.
Dla jednostek sektora finansów publicznych przepisy obowiązują od 1 stycznia 2026 roku, natomiast dla pozostałych pracodawców – po upływie sześciu miesięcy od ogłoszenia ustawy.
Wyższe progi w zamówieniach publicznych
Zmieniły się również zasady udzielania zamówień publicznych. Od początku 2026 roku próg stosowania ustawy został podniesiony do 170 tys. zł. Zaktualizowano także progi unijne, przyjmując nowy kurs euro do ich przeliczania. Zmiany te mają znaczenie zarówno dla zamówień klasycznych, sektorowych, jak i dla zamówień w obszarze obronności i bezpieczeństwa.
