Kambo albo śmierć – Radosław Stopka …

W Polsce liczba trujących płazów i gadów jest znikoma. Jesteśmy straszeni ukąszeniem żmii
zygzakowatej, ale jedynie bardzo mały procent spotkań z tym wężem może być śmiertelny. Jad tego węża jest niebezpieczny dla alergików i osób starszych, ale przy sprawnie udzielonej pomocy nie zabije dorosłego człowieka. Występujące w naszej szerokości geograficznej ropuchy, traszki i kumaki posiadając gruczoły jadowe na skórze, ale głównie do odstraszania drapieżników. Zupełnie inaczej sprawa wygląda z drzewołazami z Ameryki Południowej. To właśnie jeden z nich stanie się przedmiotem dzisiejszej opowieści.

Artykuł nie ma na celu nakłaniania do ryzykownych praktyk, ale może być wstępem do
dialogu na temat medycyny z różnych zakątków świata.

Czy kiedykolwiek bałeś się śmierci w męczarniach po kontakcie z jadem Amazońskiej Żaby? Czy słyszałeś o śmiertelnych przypadkach w Polsce? A może ciekawi cię leczniczy charakter wydzieliny z zielonego płaza? Wszystkie te pytania dotyczą jednej żaby, Kambo.

Czym jest Kambo?

Co tak naprawdę kryje się pod tą tajemniczą nazwą? Czy jest to jakiś nowoczesny preparat, a może nazwa proszku do prania? Skojarzenie z lekiem jest jak najbardziej zasadne. Mianem medycyny Kambo określa się wydzielinę z żaby żyjącej w Ameryce Południowej, zwanej Chwytnicą Zwinną (Phyllomedusa bicolor). Nazwy Kambo używa się głównie w rejonie Peru. Ta sama medycyna jest znana też pod nazwą Sapo, częściej używaną przez plemiona zajmujące tereny dzisiejszej Brazylii.

Co takiego niesamowitego jest w wydzielinie z żaby? Można powiedzieć, że wszystko. W
naturalnym środowisku żaba Kambo w zasadzie nie posiada naturalnych wrogów. Od czasu do czasu zdarza się, że większe węże próbują połknąć ją w całości i w tym momencie zaczyna się cała magia. Płaz poprzez gruczoły w skórze wydziela silnie trującą wydzielinę, która paraliżuje napastnika lub bardzo mocno zniechęca do dalszych działań. Dla człowieka jad żaby nie jest, aż tak niebezpieczny, a w odpowiedniej ilości stanowi silną medycynę.

Wydzielina z żaby Kambo zawiera mieszankę peptydów, które mocno wpływają na organizm człowieka. Wiele z nich nie jest jeszcze zbadanych przez naukę. Niektóre z nich są pochodnymi substancji opioidalnych.

Jak dokładnie to działa?

Wydzielina, która zostanie podana do układu limfatycznego człowieka wpływa silnie oczyszczająco i stymulująco. Działa jak środek przeciwzapalny, przeciwgrzybiczny i
przeciwbakteryjny. Po podaniu substancji, podczas ceremonii u uczestnika występują silne wymioty i osłabienie. Kambo stymuluje organizm do zebrania i wyrzucenia z pacjenta zebranych toksyn. Często to co wydostanie się z naszego organizmu, a szczególnie żołądka może być zaskakujące. Za ceremonią Kambo kryje się też wymiar duchowy i legendy. Indianie wierzą, że jad z żaby usuwa mentalne i duchowe blokady, złą energię i emocje. Według wierzeń żaba Kambo zwalcza coś co Indianie określają jako „Panema”, w wolnym tłumaczeniu zły duch lub pech. Po za walką z negatywnymi emocjami i pechem Kambo często było stosowane jako wspomagacz przed plemiennymi polowaniami. Zastosowanie medycyny poprawiało koncentracje i refleks, a także pozwalało zapomnieć o głodzie i trudnościach podczas polowania. W kulturze Indiańskiej wydzielina z żaby jest podawana nawet małym dzieciom jako szczepionka. W przypadku dzieci zazwyczaj jest to jedna kropka z wydzieliną. U dorosłych jest to większa ilość.

Najbardziej znaną legendą związaną z medycyną z żaby jest opowieść o szamanie o imieniu
Kampo. Plemię wspomnianego szamana cierpiało na tajemniczą chorobę. Żeby znaleźć lekarstwo udał się on do dżungli gdzie podczas wędrówki spotkał ducha żaby, od którego otrzymał wiedzę na temat lekarstwa znajdującego się w wydzielinie z żaby. Jak łatwo się domyślić szaman powrócił do swojej wioski i zastosował lek na wszystkich chorych. Uzdrowił pobratymców i nauczał kolejne pokolenia o leczniczej wydzielinie z żaby.

Jak to wygląda w praktyce?

Nawet parę słów wyjaśnienia co do właściwości nadal nie przekonuje. Większość osób kojarzy medycynę Kambo z wypadkami śmiertelnymi. Wyobraźnia podpowiada nam, że poranieni i poprzypalani umieramy w męczarniach, skręcani od wkrapianego nam jadu żaby. Nic bardziej mylnego. Jeżeli medycyna jest podawana przez osobę z doświadczeniem i stosowną wiedzą nic takiego się nie wydarzy. Prowadzący ceremonię powinien należeć do Stowarzyszenia Praktyków Kambo (IAKP). Okazanie takich kwalifikacji daje już informację na temat wiedzy i umiejętności danej osoby. Zdecydowanie zmniejsza to ryzyko złego przeprowadzenia całej ceremonii i nieodpowiedniego przygotowania pacjenta.
Zanim dojdzie do samej ceremonii, praktyk Kambo powinien zapytać swojego pacjenta o stan zdrowia, zwracając szczególną uwagę na kilka elementów. Co w takim razie stanowczo uniemożliwia zastosowanie medycyny Kambo?

• Ciąża i karmienie piersią, oraz menstruacja u kobiet,
• problemy kardiologiczne,
• problemy z nadciśnieniem,
• choroby psychiczne (z pominięciem depresji i stanów lękowych),
  cukrzyca,
• krótki okres od chemioterapii i radioterapii, transplantacji i zabiegów chirurgicznych,
  niedoczynność nadnerczy,
• padaczka i epilepsja oraz oraz przyjmowanie leków związanych z tymi chorobami,
  tętniaki i zakrzepy żylne,
• spożywanie leków jak Fentanyl i pochodnych,
  krótki okres od ceremonii z Ibogainą lub żabą Bufo,

Jeżeli stan naszego zdrowia pozwala nam na podejście do ceremonii zazwyczaj zaleca się lekką dietę do tygodnia czasu przed przyjęciem Kambo. Około szesnastu godzin wcześniej nie powinno się już spożywać pokarmów. Żołądek powinien pozostać względnie pusty. Ceremonie Kambo mogą się różnić się u poszczególnych praktyków Kambo, tak samo jak odmienna potrafi być ceremonia w Europie i u rdzennych plemion. Zachodni praktycy Kambo przypalają i nakładają jad żaby bambusowymi patyczkami, które są dość łatwo dostępne. Stąd standardowa ilość „kropek” czyli oparzonych punktów, na które podaje się wydzielinę to pięć lub sześć. W rdzennych kulturach zazwyczaj przypalano skórę mocno zwiniętym i poskręcanym kawałkiem liany. „Kropki” były większe. W oparzone miejsce nakładano więcej wydzieliny z żaby, dlatego średnia ilość oparzonych miejsc to dwa lub trzy. Podczas ceremonii spożywa się duże ilości wody, ale spotyka się również praktyków, którzy są sceptyczni wobec zbyt mocnego nawadniania. Po oparzeniu skóry prowadzący odczekuje chwile i zdrapuje ostrzem (warto zwrócić uwagę czy jest wysterylizowane) tworzący się strupek. Na to miejsce podaje wydzielinę z żaby Kambo. Na efekty należy zaczekać kilka minut. Substancja w organizmie powoduje silne wymioty i rozwolnienie. Oczyszczenie organizmu trwa około pół godziny. Na ranki po oparzeniu zazwyczaj podaje się Sangre de Drago (w tłumaczeniu Smocza Krew), żywicę z drzewa występującego w Ameryce Południowej, co ma pomóc w szybkim zaleczeniu oparzenia. Z końcem ceremonii możemy być mocno osłabieniu lub pobudzeni. Wszystko zależy od indywidualnych uwarunkowań pacjenta.

Zabójcze kontrowersje

Czytając o samej ceremonii wszystko wydaje się dość klarowne i proste. Chwila niedogodności może pozytywnie wpłynąć na nasze zdrowie, ale czy na pewno? Niestety zdarzają się sytuacje, które tworzą negatywny obraz medycyny Kambo i zasiewają strach w sercach wielu ludzi. W 2016 roku doszło do śmiertelnego wypadku podczas warsztatów Kambo w Grodzisku Mazowieckim. Jedna z uczestniczek ceremonii po podaniu wydzieliny straciła przytomność i już jej nie odzyskała. Przyczyną śmierci był obrzęk mózgu i niewydolność krążeniowo – oddechowa. W 2019 prokuratura umorzyła postępowanie
karne nie mając dowodów, że to bezpośrednio jad żaby spowodował śmierć kobiety. W sierpni 2025 do szpitala w Poznaniu zgłosiła się kobieta z objawami przypominającymi padaczkę, która po przyjęła Kambo na terenie Niemiec. Niepokojące objawy pojawiły się około doby po ceremonii. W Europie znany jest również przypadek z Francji, gdzie domorosły szaman podał samemu sobie wydzielinę z żaby Kambo bezpośrednio przez dożylną iniekcję. Śmierć nastąpiła w niedługim czasie po podaniu. Ostatni ze wskazanych przypadków był wyrazem szczególnej nierozwagi. Pozostałe mogły być spowodowane
nieodpowiednim przygotowaniem. Nigdy nie można wykluczyć komplikacji po podaniu tak silnej substancji dlatego warto dogłębnie sprawdzić swój stan zdrowia przed ceremonią. Praktycy Kambo nie są lekarzami z medycznym wykształceniem. Są zmuszeni zawierzyć pacjentowi na słowo i przyjąć informacje na temat jego zdrowia za pewnik. Jeżeli ktoś sam zataja problemy zdrowotne przed ceremonią jawnie ryzykuje śmiercią.

Moje doświadczenia z Kambo

W lipcu 2020 roku przyjechałem do znajomego, który zajmował się medycyną szamańską, min. medycyną Kambo. Postanowiłem wziąć udział w indywidualnej sesji. Przyczyn było kilka, od poradzenia sobie z kontuzją stopy, oczyszczeniem organizmu do zwykłej ciekawości. Parę tygodni wcześniej mocno uszkodziłem palce przedzierając się boso przez bagna. Lekarze nie byli pewni czy jeden z palców będzie się do końca wyginał. Również moje ciało po latach zaniedbań notorycznie zapalało mi czerwoną lampkę alarmową. Do tego wszystkiego niepohamowana ciekawość, które przez następne lata pchała mnie w
przeróżne historie i ceremonie spowodowała, że zdecydowałem się spróbować. Kilka dni przed przyjazdem zostałem poproszony o prowadzenie diety roślinnej, unikanie używek jak alkohol czy przetworzona żywność bogata w cukier. Z perspektywy czasu myślę, że wewnętrzne obawy przed silną medycyną powodowały, że przestrzegałem dość surowych zaleceń. Po przyjeździe zostałem ugoszczony w domu gospodarza. Długo rozmawialiśmy na temat przeciwwskazań. Byłem pytany o problemy z sercem czy nadciśnienie. Ostatni, lekki posiłek spożyliśmy około osiemnastej. Od tego momentu do poranka nie mogłem nic jeść. Pozostała jedynie woda i napary z ziół. Wieczorem razem z gospodarzemprzyjąłem silną medycynę Rapé, co dość mocno mną wstrząsnęło. Doszedłem po chwili do siebie i
położyłem się spać. Kiedy tylko położyłem się na łóżku milion myśli wchodziło do mojego umysłu.
Przypomniały mi się wszystkie artykuły prasowe przestrzegające przed niebezpiecznym jadem z żaby. Śmierć, paraliż i wizja własnego pogrzebu nie chciały wyjść z mojej głowy, aż do świtu. Tej nocy prawienie spałem, a jeżeli nawet udało mi się zasnąć to były to krótkie momenty płytkiego snu. Przywitałem poranek z ulgą i przerażeniem. Mogłem w końcu przestać udawać, że dam radę zasnąć, ale za moment miało dojść do trudnego sprawdzianu. Mając świadomość, że przyjmę medycynę, od której teoretycznie mogę umrzeć wszedłem do kuchni gdzie czekał na mnie już szaman. Po krótkiej rozmowie zostałem poproszony o wypróżnienie. Miało to pomóc w całej ceremonii. Już wcześniej dowiedziałem się, że oprócz wymiotów przy użyciu medycyny Kambo często występuje silna obstrukcja. Po zakończonej sukcesem wizycie w toalecie wyszedłem na dwór. W dużym namiocie czekały przygotowane instrumenty do ceremonii. Zostałem poinstruowany, że muszę wypić dużą ilość wody. Pierwszy litr wypiłem dość swobodnie przed ceremonią. Szaman rozżarzonym bambusowym patyczkiem oparzył mnie na lewym ramieniu pięć razy. Odczekaliśmy chwilę. Jak tylko oparzenie zaczęło się minimalnie zabliźniać zdrapał
ostrzem noża naskórek i nałożył jasną pastę na pięć ranek. Nie było już odwrotu. Strach powodował przyspieszone tętno, ale przez dłuższą chwilę nie działo się nic. Nabrałem różowego koloru na twarzy, ale był to jedyny objaw działania medycyny. Mężczyzna postanowił dopalić jeszcze jeden punkt. Idąc tą samą metodą posmarował oparzenie wydzieliną z żaby. Kilkanaście sekund później poczułem bardzo mocne uderzenie gorąca i skok ciśnienia. Bez momentu przygotowania zacząłem wymiotować do przygotowanego wiadra. Trwało to około dziesięciu minut. Kiedy wymioty się osłabiły znów piłem wodę.
Po chwili znów wymiotowałem. Początkowo wymiociny zawierały jedynie żółć z pustego żołądka, ale z biegiem trwania ceremonii wszystko nabrało ciemnobrązowego koloru. Nie zdążyłem się za bardzo nad tym zastanowić kiedy szaman podał mi medycynę Rapé z dużego podwójnego tepi. Ten zabieg wywołał jeszcze większe wymioty i mocne osłabienie. Torsje trwały łącznie około 30 minut. Po wszystkim czułem się osłabiony. Zostałem położony na karimacie i przykryty kocem. Mężczyzna podał mi jeszcze Sanange,
krople do oczu które w pierwotnym założeniu mają wzmacniać koncentrację, czujność i
spostrzegawczość. W ciszy i bezruchu leżałem przez około godziny, może dłuższej. Myśli przestały szaleć w głowie. Zapanował wewnętrzny spokój. Wewnętrznie cieszyłem się, że już po wszystkim i przetrwałem ceremonię bez uszczerbku na zdrowiu. Z drugiej strony odczuwałem lekkość, której nie zaznałem od bardzo dawna. Śmiało mógłbym to nazwać resetem do ustawień początkowych. Stres, który mnie wcześniej przygniatał odszedł. Być może to była właśnie ta ciemna maź, którą zwymiotowałem. Nawet
nie zauważyłem kiedy normalnie zacząłem poruszać uszkodzonym palcem. Po odpoczynku odczuwałem radość. Myślę, że można by to nazwać euforią. Razem z gospodarzem zjadłem wegetariańskie śniadanie i ruszyłem z powrotem do zabieganego świata, z którego przybyłem.
Medycyna naturalna ma różne oblicza. Dla jednych są to tylko zioła, albo syrop z cebuli. W
innych rejonach świata z medycyną naturalną kojarzy się tajemniczy wywar z roślin lub jad z żaby Kambo. Ceremonia z podaniem wydzieliny z żaby Kambo jest bardzo silną praktyką i nie jest to rodzaj terapii dla każdego. Nie należy jednak wykluczać takich działań. Chociaż metoda może wydawać się kontrowersyjna, a ciało reaguje w szokujący sposób to korzyści mogą okazać się trudne do osiągnięcia inna drogą. Przy stosowaniu tak silnej medycyny należy zachować ostrożność i zastanowić się czy nasz stan zdrowia jest na tyle stabilny i wolny od niektórych chorób, że możemy przystąpić do ceremonii.

Radosław Stopka
pisarz literatury obyczajowe i ezoterycznej